Obezite ve Uyku Apnesi

Bir kişi gece yedi veya sekiz saat yatağında kalmasına rağmen sabah hiç dinlenmemiş gibi uyanabilir.

Yüksek sesle horlayabilir. Eşi veya partneri gece nefesinin durduğunu fark edebilir. Sabahları ağız kuruluğu veya baş ağrısı yaşayabilir. Gün içinde ise yorgunluk, konsantrasyon güçlüğü veya uyku hali olabilir.

Bunlar obstrüktif uyku apnesinin belirtileri olabilir.

Obstrüktif uyku apnesi, uyku sırasında üst solunum yolunun tekrar tekrar daralması veya kapanması sonucunda ortaya çıkar.

Solunum geçici olarak durur veya belirgin şekilde azalır. Beyin durumu algılar ve hava yolunun yeniden açılması için uykuyu kısa süreliğine böler.

Uyku Apnesi Obeziteyle Neden İlişkilidir?

Obezite, obstrüktif uyku apnesinin önemli risk faktörlerinden biridir.

Boyun ve üst solunum yolu çevresindeki fazla yumuşak doku, uyku sırasında hava yolunun daralmaya daha yatkın olmasına neden olabilir.

Karın bölgesindeki yağlanma da solunum mekaniklerini etkileyebilir.

Ancak vücut ağırlığı tek faktör değildir. Çene yapısı, dil büyüklüğü, üst solunum yolu anatomisi, yaş, genetik özellikler ve başka faktörler de riski etkileyebilir.

Uyku Apnesi Atağı Sırasında Ne Olur?

Hava yolu daraldığında veya kapandığında vücut nefes almaya çalışmaya devam etse bile hava akımı azalır.

Kandaki oksijen seviyesi düşebilir. Beyin sorunu fark eder ve hava yolunu yeniden açmak için uykuyu çok kısa süreliğine böler.

Kişi derin bir nefes alabilir, nefesi kesilmiş gibi olabilir veya horlayarak yeniden normal solunuma dönebilir.

Bu döngü gece boyunca birçok kez tekrarlanabildiği için normal uyku kalitesi ciddi şekilde bozulabilir.

Uyku Apnesinin Yaygın Belirtileri Nelerdir?

• Yüksek sesle ve düzenli horlama
• Uykuda nefes durmasının gözlenmesi
• Nefes nefese veya boğulur gibi uyanma
• Huzursuz uyku
• Sabah baş ağrısı
• Sabah ağız kuruluğu
• Gündüz aşırı uyku hali
• Yorgunluk
• Konsantrasyon güçlüğü
• Sinirlilik veya duygu durum değişiklikleri

Her hastada bütün belirtiler görülmez. Bazı kişiler gece solunumlarındaki problemi ancak eşleri veya yakınları fark ettiğinde öğrenir.

Uyku Apnesi Neden Ciddiye Alınmalıdır?

Uyku apnesi yalnızca bir horlama problemi değildir.

Tekrarlayan uyku bölünmeleri ve oksijen düşmeleri kalp-damar sistemi ve metabolizma üzerinde yük oluşturabilir.

Tedavi edilmeyen uyku apnesi yüksek tansiyon, kalp-damar hastalıkları, metabolik sorunlar, gündüz dikkat azalması ve uyku haline bağlı kaza riskiyle ilişkili olabilir.

Kilo Kaybı Uyku Apnesini İyileştirebilir mi?

Evet, birçok hastada iyileştirebilir.

Fazla vücut ağırlığı azaldığında üst solunum yolu ve karın çevresindeki yağ miktarı da azalabilir.

Bu durum hava yolu mekaniğini iyileştirebilir ve uyku sırasında hava yolunun kapanma eğilimini azaltabilir.

Kilo kaybıyla horlama, apne sıklığı, oksijen düşmeleri, gündüz uyku hali ve uyku apnesinin genel şiddeti azalabilir.

Uyku Apnesi Kilo Verince Tamamen Geçer mi?

Her zaman değil.

Kilo kaybı önemli bir iyileşme sağlayabilir ancak her hastada tam düzelme oluşturmaz.

Uyku apnesinin bir bölümü çene yapısı, üst solunum yolu anatomisi veya kilo dışındaki faktörlerle ilişkiliyse, kilo vermek hastalığı azaltabilir ancak tamamen ortadan kaldırmayabilir.

Bu nedenle kilo verildi diye CPAP veya başka bir uyku apnesi tedavisi doktor onayı olmadan bırakılmamalıdır.

CPAP Nedir?

CPAP, yani sürekli pozitif hava yolu basıncı, obstrüktif uyku apnesinde en sık kullanılan tedavilerden biridir.

Cihaz uyku sırasında bir maske aracılığıyla hafif pozitif basınçlı hava verir ve üst solunum yolunun açık kalmasına yardımcı olur.

Kilo yönetimi ve CPAP birbirinin alternatifi olmak zorunda değildir. Gerektiğinde birlikte kullanılabilir.

Bariatrik Cerrahi Öncesinde Uyku Apnesi Neden Önemlidir?

Uyku apnesi anestezi gerektiren bir ameliyat planlanırken özellikle önem taşır.

Anestezi ilaçları, sakinleştiriciler ve ameliyat sonrası bazı ağrı kesiciler solunumu etkileyebilir.

Hastada bilinen veya şüphe edilen uyku apnesi varsa cerrahi ve anestezi ekibinin bunu bilmesi gerekir.

Horluyorum Ama Hiç Uyku Testi Yaptırmadım. Ne Olmalı?

Tek başına horlama uyku apnesi tanısı koydurmaz.

Ancak özellikle obezite, gözlenen solunum durmaları, gündüz uyku hali veya yüksek tansiyonla birlikte düzenli ve yüksek sesli horlama varsa ek değerlendirme gerekebilir.

Uyku anketleri, ev tipi uyku testi, uyku laboratuvarı veya uyku uzmanı değerlendirmesi kullanılabilir.

Uyku Apnesinin Şiddeti Nasıl Ölçülür?

Sık kullanılan ölçümlerden biri Apne-Hipopne İndeksi veya AHI'dir.

Bu değer uyku sırasında önemli solunum bozukluklarının ne sıklıkla meydana geldiğini gösterir.

Sonuç; belirtiler, oksijen seviyeleri, tıbbi öykü ve diğer uyku testi verileriyle birlikte değerlendirilir.

Kötü Uyku Kilo Yönetimini Neden Zorlaştırabilir?

Uyku bozukluğu yalnızca enerji seviyesini etkilemez.

İştah düzeni, insülin duyarlılığı, duygu durumu ve fiziksel aktivite üzerinde de etkileri olabilir.

Sürekli yorgun olan bir hasta egzersiz yapmakta, düzenli yemek hazırlamakta veya sağlıklı yaşam alışkanlıklarını sürdürmekte zorlanabilir.

Böylece obezitenin uyku apnesini kötüleştirdiği, uyku apnesinin de kilo yönetimini zorlaştırdığı bir döngü oluşabilir.

Bariatrik Cerrahi Uyku Apnesini Nasıl Etkileyebilir?

Uygun hastalarda bariatrik cerrahi belirgin ve kalıcı kilo kaybı sağlayabilir.

Birçok hastada uyku apnesine obezite önemli ölçüde katkıda bulunduğu için kilo kaybı uyku sırasında solunum bozukluklarında belirgin iyileşme sağlayabilir.

Apne sayısında azalma, daha iyi oksijen seviyeleri, daha az horlama, daha kaliteli uyku ve gündüz uyku halinde azalma görülebilir.

Tüp Mide Ameliyatı Uyku Apnesinin Doğrudan Tedavisi midir?

Tüp mide ameliyatının temel amacı obeziteyi ve obeziteye bağlı sağlık yükünü tedavi etmektir.

Uyku apnesindeki iyileşme ise anlamlı kilo kaybıyla ortaya çıkabilecek önemli sağlık kazanımlarından biri olabilir.

Bariatrik cerrahi kararı yalnızca uyku apnesine göre değil, hastanın tüm sağlık durumu dikkate alınarak verilmelidir.

Ameliyat Sonrası CPAP Bırakılabilir mi?

Otomatik olarak hayır.

Hasta ciddi kilo verse ve kendisini daha iyi hissetse bile uyku apnesi devam edebilir.

CPAP kullanan hastalar uyku doktoru veya ilgili hekim tarafından yeniden değerlendirilene kadar tedavilerine devam etmelidir.

Kilo Kaybından Sonra Uyku Apnesi Ne Zaman Tekrar Değerlendirilmelidir?

Her hasta için geçerli tek bir zaman yoktur.

Belirgin kilo kaybı sonrasında veya belirtilerde ve CPAP ihtiyacında önemli değişiklik olduğunda tekrar değerlendirme düşünülebilir.

Uyku Kalitesi de Önemli Bir Sağlık Sonucudur

Hastalar bariatrik tedavinin başarısını sıklıkla yalnızca kaybettikleri kilo üzerinden değerlendirir.

Oysa sabah daha enerjik uyanmak, daha rahat nefes almak, daha kaliteli uyumak, tansiyonun ve kan şekerinin iyileşmesi de önemli sağlık kazanımlarıdır.

Sık Sorulan Sorular

Obezite uyku apnesine neden olur mu?

Obezite OSA için önemli bir risk faktörüdür ancak tek neden değildir. Üst solunum yolu anatomisi, çene yapısı, yaş ve genetik faktörler de rol oynayabilir.

Kilo verirsem horlamam geçer mi?

Obezitenin hava yolu daralmasına katkıda bulunduğu kişilerde kilo kaybı horlamayı azaltabilir. Ancak horlamanın başka nedenleri de olabilir.

Tüp mide ameliyatı uyku apnesini iyileştirebilir mi?

Bariatrik cerrahi sonrası anlamlı kilo kaybı birçok hastada uyku apnesinin şiddetini azaltabilir ancak tam iyileşme garanti değildir.

Ameliyattan sonra CPAP kullanmam gerekir mi?

Gerekebilir. Uyku apnesi devam edebileceği için yeniden değerlendirme yapılmadan CPAP bırakılmamalıdır.

Ameliyat öncesi uyku testi gerekli midir?

Her hasta için aynı test gerekli değildir. Belirti veya önemli risk faktörleri bulunan hastalarda uyku değerlendirmesi gerekebilir.

Cerrah neden horlayıp horlamadığımı soruyor?

Çünkü tanı konmamış uyku apnesi anestezi, ameliyat sonrası solunum ve cerrahi planlama açısından önem taşıyabilir.

Kilo tekrar artarsa uyku apnesi kötüleşebilir mi?

Evet. Yatkın kişilerde kilo artışı uyku apnesinin tekrar şiddetlenmesine katkıda bulunabilir.

Sonuç

Obezite ve obstrüktif uyku apnesi yakından ilişkilidir.

Fazla kilo üst solunum yolunun uyku sırasında daralma eğilimini artırabilir ve gece boyunca tekrarlayan solunum durmalarına neden olabilir.

Anlamlı kilo kaybı bu süreci iyileştirebilir ve uygun hastalarda bariatrik tedavi uyku apnesinin şiddetinde belirgin azalma sağlayabilir.

Ancak kilo kaybı her hasta için garantili bir tedavi olarak değerlendirilmemelidir. En doğru yaklaşım doğru tanı, uygun uyku tedavisi, obezite yönetimi ve uzun dönem takibin birlikte yürütülmesidir.